De kans op het voorkomen van de knautiabij in Vlaams-Brabant is sterk afhankelijk van het aantal bloeiende beemdkroonplanten

De knautiabij (Andrena hattorfiana) is een grote en fraaie solitaire bij die enkel bloemen bezoekt van beemdkroon. Met steun van de provincie Vlaams-Brabant zetten Natuurpunt Studie en Aculea, de bijen- en wespenwerkgroep van Natuurpunt, een project op poten waarbij de verspreiding van de knautiabij in Vlaams-Brabant in kaart gebracht wordt in 2012 en 2013. De huidige verspreiding van de knautiabij in Vlaanderen blijkt beperkt te zijn tot een smalle band langs de Grensmaas en loopt via de leemstreek parallel met de taalgrens westwaarts tot voorbij Leuven. Dit komt perfect overeen met de kern van de verspreiding van beemdkroon in Vlaanderen. De gekende populaties knautiabij in Vlaams-Brabant vliegen op locaties met enkele 10-en tot bijna 200 planten beemdkroon. Veel andere locaties met beemdkroon bevatten momenteel simpelweg te weinig planten.

Experts Seek Retraction Of Study Linking Modified Corn And Tumors

European food safety officials have condemned a controversial study that suggested genetically modified vegetables caused tumors in rats and some advocates are calling upon the publishers of the journal in which it appeared to issue a formal retraction. The paper in question was written by University of Caen researcher Gilles-Eric Seralini and suggested that rodents developed tumors and suffered from multiple organ failure after consuming genetically altered corn produced by St. Louis-based Monsanto, according to Kate Kelland of Reuters. In a letter to the editor of the journal Food and Chemical Toxicology, which originally published the research, Maurice Moloney, head of the Rothamsted Research agricultural study group, called the paper “seriously deficient in its design, its execution and its conclusions,” Reuters added. Moloney added that it was “appalling” that a “respected” journal would publish the study. In response to those criticisms, Reed Elsevier, publishers of Food and Chemical Toxicology, published a statement on their website claiming that Seralini’s work had been “objectively and anonymously peer reviewed.” Furthermore, they said that the authors had made “a series of revisions” and that only then was “the corrected paper then accepted by the editor,” according to E.B. Solomont of the St. Louis Business Journal. The journal also said its editors and publisher would review its peer review process to ensure its standards are appropriate. ‘If we conclude that changes need to be made to the peer review process, that will be communicated openly to readers of the journal,’ the journal said,” Solomont added.

De zijdeplant, cruciaal voor de vlinders, verdween door genetisch gewijzigde gewassen in de Amerikaanse landbouw

De zwart met oranje monarchvlinder is een van de meest bekende insecten in de Verenigde Staten. Elk jaar legt hij duizenden kilometers af naar de bergen van Mexico om er samen te drommen in boomkruinen. Maar het aantal vlinders dat het jaarlijks tot in Mexico redt, daalt elk jaar. Vorig jaar namen de vlinders amper 3 hectare in, terwijl dat in 1996 nog 20 hectare was. Nieuw onderzoek toont aan dat tussen 1999 en 2010 het aantal eitjes van de monarchvlinder met maar liefst 81 procent gedaald is in het Amerikaanse Midwesten, en dat is precies de periode waarin genetisch gewijzigde gewassen de norm werden in de Amerikaanse landbouw. Onderzoekers van de University of Minnesota en de Iowa State University hebben nu de link tussen beide gevonden: in dezelfde periode verdween de zijdeplant vrijwel volledig van de Amerikaanse velden. Die zijdeplant (Asclepias syriaca) is cruciaal voor de vlinders, die er hun eitjes leggen en er als rups afhankelijk van zijn voor voedsel. Ze publiceerden hun onderzoek in het tijdschrift Insect Conservation and Diversity.

Henk Tennekes en Theo Brock spraken op uitnodiging van Frank Berendse op 11 december 2012 in Wageningen over de risico's van neonicotinoiden

Op dit moment vindt er een heftige discussie plaats over de werking van neonicotinoïden die inmiddels op grote schaal in de Nederlandse landbouw worden toegepast. De grote vraag is of er nu wel of niet voldoende wetenschappelijke evidentie aanwezig is om deze stoffen te verbieden. Of dat bij gebrek aan voldoende gegevens beter het voorzorgprincipe kan worden toegepast? Frank Berendse, de Wageningse hoogleraar Natuurbeheer en plantenecologie, heeft de toxicoloog Henk Tennekes uitgenodigd over dit thema te spreken. Tijd: dinsdag 11 december 10.30 uur – 12.00 uur. Plaats: Gaia-gebouw 101, zaal Gaia 1 en 2 (Droevendaalsesteeg 3a, Wageningen). Nadien sprak Theo Brock (Team Environmental Risk Assessment Alterra) over de beoordeling van de ecologische effecten van insecticiden in oppervlaktewater. Bijgevoegd de presentatie van Henk Tennekes. Op dia 25 levert Tennekes met de resultaten van laboratoriumonderzoek het onomstotelijk bewijs dat het gebruik van imidacloprid een ontoelaatbaar risico voor bijen vormt. Hij laat zien dat de concentraties van imidacloprid die in stuifmeel zijn gemeten binnen een week een dodelijke werking hebben op honingbijen, die een levensverwachting hebben van 6 weken in de zomer en van enkele maanden in de winter. In de omstreden literatuurstudie van Tjeerd Blacquiere et al. (Blacquière, T., Smagghe, G., van Gestel, C., Mommaerts, V., 2012. Neonicotinoids in bees: a review on concentrations, side-effects and risk assessment. Ecotoxicology 21, 973–992), die ook aan de Tweede Kamer is aangeboden, wordt vastgesteld dat de NOEL (no-observable-effect-level) voor imidacloprid bij 20 ppb ligt, maar in werkelijkheid is het zo dat zelfs een 100-voudig geringere concentratie (0, 2 ppb) nog sterfte binnen de levensverwachting van honingbijen veroorzaakt. De risico's zijn dus schromelijk onderschat, en dat is volgens Tennekes de primaire oorzaak van de verhoogde bijenvolksterfte.

De Katwijkse rioolwaterzuivering loost jaarlijks meer dan 400 kilo geneesmiddelen in het oppervlaktewater

Dat schrijft het Leidsch Dagblad naar aanleiding van uitspraken van het hoogheemraadschap van Rijnland. De medicijnuitstoot komt voor ongeveer de helft voor rekening van het LUMC. Al het afvalwater van het Leidse ziekenhuis gaat via het riool naar Katwijk. Het gaat daarbij overigens niet om geneesmiddelen die door de wc worden gespoeld, maar om resten van medicijnen die aanwezig zijn in de urine van medicijngebruikers. "Het is een heel serieus probleem", erkent de milieu-adviseur van het LUMC. "Wij hebben ook meegewerkt aan het onderzoek. Maar met de uitkomsten zijn we het niet eens. Volgens ons zitten er te veel aannames in het rapport."

Genetisch gewijzigde Roundup Ready-producten hebben het gebruik van herbiciden de hoogte ingejaagd

Agrobedrijf Monsanto zet op zijn website de voordelen van zijn genetisch gewijzigde Roundup Ready-producten in het zonnetje: de producten zouden "duurzaam en effectief onkruid onder controle houden" en het boeren mogelijk maken om "brandstof te besparen en het gebruik van herbiciden terug te dringen." Maar een studie van de Washington State University, die verscheen in het tijdschrift Environmental Sciences, maakt brandhout van die bewering. De auteurs komen tot de conclusie dat de Roundup-technologie, die alomtegenwoordig is in de Amerikaanse productie van maïs, soja en katoen, het gebruik van herbiciden de hoogte heeft ingejaagd.

Deze zomer vliegen er minder wespen rond dan in voorgaande jaren

Volgens de Wageningen Universiteit zijn er op een aantal plaatsen zelfs 80 procent minder wespen dan anders. Veel soorten wespen vangen levende insecten en andere ongewervelden om zichzelf en de larven te voeden. Kolonievormende soorten die een nest maken kauwen deze fijn, waarna het papje aan de larven gevoerd wordt. Er zijn ook soorten die levende prooien vangen, deze naar een hol of broedcel brengen en een eitje bij de verlamde prooi afzetten. De uit het ei gekropen larve eet de prooi dan levend op. De keverdoders jagen op kevers, dolkwespen vangen verschillende prooien en de spinnendoders spreken het meest tot de verbeelding; ze jagen uitsluitend op spinnen.

Biologische landbouw vermindert blootstelling aan chemische stoffen, verbetert de bodem- en waterkwaliteit, en versterkt de biodiversiteit

De 'Organic Farming Research Foundation' (OFRF) in Californië heeft onlangs het 'Organic Farming for Health & Prosperity'-rapport uitgebracht. Een aantal voordelen van bio-landbouw die in het rapport benoemd worden, zijn: biologische landbouw vermindert blootstelling aan chemische stoffen, verbetert de bodem- en waterkwaliteit, versterkt de biodiversiteit en remt de klimaatverandering af. En in het rapport staat dat biologisch voedsel de wereld kan voeden.

Chemische methodes van onkruidbestrijding hebben de hoogste impact op zoet- en zoutwater ecotoxiciteit en eutrofiëring

Deze week publiceerden Plant Research International van Wageningen UR en de Interfacultaire Vakgroep Milieukunde (IVAM) van de Universiteit van Amsterdam een onderzoeksrapport waarin wordt geconcludeerd dat chemische onkruidbestrijding op verhardingen het meest milieuvriendelijk is. Bij deze conclusie zijn de nodige kanttekeningen te plaatsen, meent het CLM. Voor een veilige drinkwatervoorziening is een chemievrije onkruidbestrijding op verhardingen de beste keuze. In de levenscyclus analyse (LCA) is de gehele levenscyclus in beschouwing genomen, van productie van grondstoffen tot verwerking van afval. De score van de analyse bestaat uit 17 milieu-categorieën die los van elkaar worden vergeleken, en vervolgens genormaliseerd en gewogen bij elkaar opgeteld worden. Scores worden uitgedrukt in punten. Hoe hoger de score, hoe slechter de techniek scoort. De resultaten laten zien dat wat betreft zoet- en zoutwater ecotoxiciteit en eutrofiëring de chemische methodes de hoogste impact hebben. Op humane toxiciteit, landgebruik en minerale uitputting scoren de borstelmethodes het hoogst. Bij fijnstofvorming wordt de hoogste impact gevonden bij de heet water methode. In de impactcategorieën klimaatverandering en fossiele uitputting heeft branden de hoogste impact en scoren ook hete lucht en hete lucht/heet water/IR hoog.

Vlaanderen is een vlinderkerkhof

Dr Dirk Maes van het Vlaamse Instituut voor Natuurbehoud en dr Hans Van Dyck van de Universiteit Antwerpen beschrijven in het tijdschrift Biological Conservation de catastrofale achteruitgang van het vlinderbestand in Vlaanderen. Volgens hen zijn hier de laatste honderd jaar meer vlindersoorten uitgeroeid dan waar ook in Europa. De trend verandert niet, integendeel: de helft van de overblijvende vlinders valt onder bedreigde diersoorten. Maes en Van Dyck vergeleken de negentiende-eeuwse archieven van Vlaamse amateur-waarnemers met hedendaagse veldwaarnemingen. Van de 64 inheemse vlindersoorten uit de negentiende eeuw verdwenen er negentien. Ook het aantal gebieden waar traditioneel veel vinders voorkwamen, verlaagde dramatisch. De Vlaamse landbouw evolueerde tot één van de meest intensieve van Europa. Daarmee veranderden gemengde gras- en bloemenweiden in hoogproductieve monoculturen van grassen. Vooral in het Westelijk deel van Vlaanderen, waar de landbouw het intensiefst is, is de vlinderkaalslag zonder weerga.