Na vijf jaar alarm slaan krijgt Henk Tennekes gelijk

Henk Tennekes (63) was werkzaam in het kankeronderzoek. Vijf jaar geleden ontdekte hij dat de neonics op insecten effecten hebben die vergelijkbaar zijn met kankerverwekkende stoffen. Hij publiceerde in wetenschappelijke bladen over zijn bevindingen. "Mijn conclusie was dat er geen veilige ondergrens is voor deze klasse van insecticiden, iedere blootstelling is te hoog. Ik heb toen al mijn bezorgdheid geuit over het risico van een breuk in de voedselketen. De pest is dat 90 procent van deze moeilijk afbreekbare middelen in het milieu komt, in het oppervlaktewater. Dat hebben de waterschappen inmiddels ook kunnen vaststellen. Van dat water leven vissen, vogels, vleermuizen, egels, amfibieën, reptielen, noem maar op. Als de vogels uit het boerenland verdwijnen, dan dondert op enig moment die hele voedselketen in elkaar. Ik waarschuw daar al jaren voor." Hij schreef een boek in 2010 over de gevaren van de neonicotoïden met de veelzeggende titel 'A disaster in the making', een naderende ramp. Nijmeegse biologen publiceerden in 2014 een onderzoek waaruit blijkt dat de 'neonics', zoals ze kortweg worden aangeduid, niet alleen schadelijk zijn voor bijen en hommels, maar ook voor de veldleeuwerik, de kleine karekiet, de gele kwikstaart en nog wat vogelsoorten. De eerste die het boek van Tennekes lovend besprak was de Rachel Carson Council, opgericht ter nagedachtenis van de Amerikaanse biologe Rachel Carson, die ruim een halve eeuw geleden 'Silent Spring' publiceerde.

De ecosystemen die het leven op aarde dragen gaan naar de knoppen door de neonicotinoiden

Vier jaar lang heeft de zogenaamde Task Force on Systemic Pesticides op vraag van de International Union for the Conservation of Nature (IUCN) de gevolgen van het gebruik van de nieuwe generatie van pesticiden onderzocht. Die expertengroep bestaande uit een dertigtal wetenschappers uit vijftien landen, heeft ruim achthonderd collegiaal getoetste wetenschappelijke studies doorgenomen en hun conclusies samengebracht in een Worldwide Integrated Assessment (WIA). Die wereldwijde integrale beoordeling besluit dat de zogenaamde systemische pesticiden niet alleen een ernstig gevaar vormen voor bestuivende insecten, maar ook voor talloze ongewervelde bodemdieren, zoals regenwormen en mijten, en evengoed voor gewervelde dieren zoals vogels.

De apocalypse staat voor de deur en bijna niemand heeft het in de gaten, in Den Haag al helemaal niet

Pesticiden worden te vaak en te overvloedig gebruikt, met nefaste effecten op bijen, vlinders, het milieu in het algemeen en dus ook de mens. "Ze worden te vaak en te overvloedig gebruikt, dit moet stoppen", aldus wetenschappers. Een klein beetje goed nieuws toch: in de Europese Unie zijn enkele van deze pesticiden al verboden of aan banden gelegd. Pesticiden wordt door landbouwers gebruikt om schadelijke dieren van hun gewassen weg te houden en zo de oogst te redden. Klinkt niet onlogisch, maar in realiteit heeft die gewoonte schadelijke gevolgen. In twee studies op twee dagen worden pesticiden met de vinger gewezen: voor de link met autisme en voor de link met bijensterfte en een bedreiging van de biodiversiteit in het algemeen.

Bijen, wormen en vogels lijden onder pesticide

De pesticiden neonicotinoïden (neonics) en fipronil vormen een ernstig gevaar voor honingbijen en andere bestuivers zoals vlinders, maar ook regenwormen en vogels lijden eronder. Dat concludeert een groep wetenschappers uit een analyse van alle beschikbare studies, zo’n 800. Hun bevindingen verschijnen weldra in het wetenschappelijk tijdschrift Environmental Science and Pollution Research. Neonicotinoïden zijn stoffen die inwerken op het zenuwstelsel. Blootstelling aan deze stoffen kan onmiddellijk dodelijk zijn maar ook langdurige gevolgen hebben. Een van de hoofdauteurs, Jean-Marc Bonmatin van het Franse Centre National de la Recherche Scientifique noemt de bewijzen ‘zeer duidelijk’. De wetenschappers vinden drastische maatregelen om het gebruik van deze middelen terug te schroeven daarom noodzakelijk.

Pesticiden roeien de kikkers uit

Uit wetenschappelijk onderzoek blijkt dat pesticiden en andere chemicaliën een significante rol spelen in de wereldwijde achteruitgang van amfibieën, zoals kikkers. Duitse en Zwitserse wetenschappers achter de studie zeggen in het Britse dagblad The Guardian dat het zowel “verbazingwekkend” als “alarmerend” is dat veelvoorkomende pesticiden zo giftig kunnen zijn, en dat in dosissen die goedgekeurd zijn door overheden. “Je zou niet denken dat producten, die geregistreerd zijn op de markt, zo’n giftig effect hebben”, zegt Carsten Brühl van de Duitse universiteit Koblenz-Landau. “Het is het simpelste effect dat je je kan inbeelden: je spuit de pesticide op de amfibie en die sterft. Dat moet zich vertalen in een dramatisch effect op gehele populaties.”

Zorgen over de teruglopende visstand van de Waddenzee

Het NIOZ, het Koninklijk Nederlands Instituut voor Onderzoek der Zee, meet sinds 1964 de soorten en de hoeveelheden vis in de Waddenzee. Vanaf maart tot oktober wordt dagelijks de inhoud van een komfuik bij de Stuifdijk onderzocht. De data geven een uniek inzicht in de samenstelling en rijkdom van de visstand in de Waddenzee door de jaren heen. Het is voor het eerst dat de onderzoeksgegevens voor een breed publiek toegankelijk worden gemaakt. Het blijkt dat de vangsten de laatste 50 jaar sterk zijn afgenomen. Het aantal vissen is gedaald en sommige vissoorten zijn nagenoeg verdwenen. Wouter van der Heij, bioloog bij de Waddenvereniging: ‘Vroeger zaten er gemiddeld 20 palingen per dag in de fuik, nu moet je blij zijn als dat er één in de 10 dagen is. We maken ons al tientallen jaren zorgen over de teruglopende visstand van de Waddenzee’.

Het gebruik van insecticiden in Vlaanderen wordt duur betaald met een catastrofale achteruitgang van insecten en insectivore soorten

Van de 1996 soorten op de gevalideerde Rode Lijsten, zijn 139 soorten de laatste 100 jaar uit Vlaanderen verdwenen. Van de overige geëvalueerde 1857 soorten zijn ongeveer één vierde Rode Lijstsoorten. Ze zijn sterk achteruit gegaan en/of hebben een kritisch niveau bereikt waardoor de soort op het punt staat te verdwijnen uit Vlaanderen. Uit de recente Rode Lijst van de dagvlinders in Vlaanderen blijkt dat 66 % van alle soorten dagvlinders die sinds het begin van de vorige eeuw in Vlaanderen voorkwamen in gevaar of uitgestorven zijn. In 2012 werden twee nieuwe Rode Lijsten opgesteld nl. de Rode Lijst amfibieën en reptielen en de Rode Lijst zoetwatervissen. In totaal is de helft van alle soorten amfibieën en reptielen in gevaar en/of uitgestorven. In de nieuwe Rode Lijst zoetwatervissen wordt 62 % van de zoetwatervissen in Vlaanderen als bedreigd of uitgestorven beschouwd.

Rondetafelgesprek in de gemeente Westerveld over lelieteelt en pesticiden

Omwonenden van leliepercelen in Westerveld voelen zich niet serieus genomen. Dat bleek op donderdagavond 6 maart 2014 tijdens een bijeenkomst over de lelieteelt in het gemeentehuis in Diever. Verschillende partijen konden hun standpunten toelichten over de effecten van gewasbeschermingsmiddelen. Het ging er fel aan toe in het bomvolle gemeentehuis. Omwonenden vrezen voor hun gezondheid als bollenboeren gebruik maken van middelen zoals metam-natrium om bijvoorbeeld grond te ontsmetten. De stoffen waaien uit over hun tuinen en onduidelijk is wat de effecten daarvan zijn op de volksgezondheid. Bijgevoegd een documentatie over dit thema van de hand van de toxicoloog Henk Tennekes. Naar het oordeel van Tennekes laat het Ctgb middelen toe die in de landbouw niets te zoeken hebben: het gebruik van metam-natrium verhoogt het risico op longziekten en het gebruik van imidacloprid roeit de insecten uit en daarmee ook alle soorten die van insecten afhankelijk zijn, zoals veel vogels van het boerenland. De gespreksleider in Westerveld deed pogingen de mensen met elkaar in gesprek te brengen. Tennekes, die deelnam aan de discussie, vroeg zich af waar je het in godsnaam over moet hebben als het cultuurlandschap door de boeren mag worden bezoedeld met uiterst giftige pesticiden.

Common montane birds are declining in northern Europe

Large-scale multi-species data on population changes of alpine or arctic species are largely lacking. Here we present a multi-national bird indicator for the Fennoscandian mountain range in northern Europe (Finland, Sweden and Norway), based on 14 common species of montane tundra and subalpine birch forest. The data were collected at 262 alpine survey plots, mainly as a part of geographically representative national breeding bird monitoring schemes. The area sampled covers around 1/4 million km2, spanning 10 degrees of latitude and 1600 km in a northeast–southwest direction. During 2002–2012, nine of the 14 bird species declined significantly in numbers, in parallel to higher summer temperatures and precipitation during this period compared to the preceding 40 yr. The population trends were largely parallel in the three countries and similar among montane tundra and subalpine birch forest species. Long-distance migrants declined less on average than residents and short-distance migrants.

A world without bees equals a world without food

For hundreds of years, miners toiling deep in the earth have taken small birds with them. If the air got bad, the canary died and the miners knew they had to get out fast or perish. Today we use the expression “a canary in the mine” to indicate an early warning. Honeybees are that warning species for people. In mid-September, we had a honeybee warning right here in South Minneapolis. First-year beekeeper Katherine Sill came home one day and saw thousands and thousands of bees on the pathway, some dead and some convulsing in their death throes. Katherine immediately phoned her bee mentor, Jenny Werner of the University of Minnesota Bee Squad. At almost the same time, neighboring beekeeper Mark Lucas was on the phone as well, having noticed that his bees were shaking on the edge of the hive and falling to the ground, dead. “They just come spilling out of the hive like they’re drunk,” said Lucas. The Bee Squad immediately got on the phone to warn Erin Rupp and Kristy Allen, co-owners of the Beez Kneez, a bee education company based in the Seward neighborhood, that their hive at Blake School in the Kenwood neighborhood might also be in danger.